SƏCDƏ EDƏRKƏN BİRİNCİ ƏLLƏRİ YERƏ QOYMAQ
Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- səcdədə « əllərini dizlərindən qabaq yerə qoyardı» (İbn Xuzeymə (1/76/1), əd-Dəraqutni, əl-Hakim və əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir).
Bu hədisin səhihliyinə qarşı irəli sürülən fikirlər doğru deyildir. Bu barədə Malik də, Əhməd də danışır. İbn əl-Cauzi «ət-Təhqiq» (108/2) və əl-Mərvzi «Məsail» (1/147/1) əsərində imam əl-Auzaiyə səhih istinadla bu hədisi rəvayət edirlər. Səcdənin icrasını əmr edərək deyərdi: «Sizdən biri səcdə edərkən dəvə kimi oturmamalı, əllərini dizlərindən qabaq yerə qoymamalıdır» (Əbu Davud və Təmam «əl-Favaid» əsəri (108/1), ən-Nəsai « əs-Suğra» və «əl-Kubra» əsərləri (47/1). Səhih hədisdir).
O həmçinin deyərdi: « Əllər də üz kimi səcdədə iştirak edir. Sizdən biri üzünü yerə qoyursa, deməli əllərini də qoymalıdır. Əgər qalxarsa, hər ikisini qaldırmalıdır» (İbn Xuzeymə (1/79/2), Əhməd, əs-Sərrac, əl-Hakim, əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir).
O, səcdədə « ovcunun içini yerə sərib onlara dirənərdi» (Əbu Davud, əl-Hakim, əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir).
«Barmaqlarını birləşdirərdi» (İbn Xuzeymə, əl-Beyhəqi, əl-Hakim və əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir) və «onları qibləyə doğru yönəldərdi» (əl-Beyhəqi, səhih istinadla. İbn Əbu Şeybə (1/82/2).
«Əllərini çiyinləri bərabərində qoyardı», bəzən də «qulaqları bərabərində olardı», alnını və burnunu yerə qoyardı» (Əbu Davud, ən-Nəsai, ət-Tirmizi və İbn Mülaqqin (27/2). Səhih hədisdir).
Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və laihi və səlləm- «namazı düzgün qılmayan»a demişdir: « Səcdəni tam yerinə yetirməlisən» (Əbu Davud və Əhməd. Səhih hədisdir).
Başqa rəvayətdə deyilir: «Əgər sən səcdə etsən, üzünü və əllərini yerə düz qoymalısan ki, bədəninin hər bir üzvü öz yerini alsın» (İbn Xuzeeymə (1/10/1). Etibarlı hədisdir).
O həmçinin deyərdi: « Burnunu və alnını yerə vurmayanın namazı qəbul olunmaz» (əd-Dəraqutni, ət-Təbərani (3/140/01) və Əbu Nəim).
«Dizlərini və ayaq barmaqlarını da yerə düz qoyardı» (əl-Beyhəqi. Səhih hədisdir. İbn Əbu Şeybə (1/82/2). Əl-Hakim bunu səhih hesab etmiş və əz-Zəhəbi bununla razıdır).
«Əl və ayaq barmaqlarını qibləyə doğru yönəldərdi» (əl-Buxarı, Əbu Davud, İbn Rahəveyh, «Müsnəd» əsərində (4/129/2), İbn Səd (4/157), «pəncələri birləşdirərdi» (ət-Təhavi, İbn Xuzeymə (654), əl-Hakim və əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir), «bunu əmr etmişdir» (ət-Tirmizi, əs-Sərrac, əl-Hakim və əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir).
Peyğəmbərin – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- səcdə etdiyi yeddi bədən üzvü bunlardır: «Ovuclar, dizlər, ayaqlar, alın və burun. Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- son iki üzvü (alın və burnu) səcdədə bir hesab edib demişdir: «Əmr olundum ki, (başqa rəvayətdə: əmr olunduq ki, ) yeddi üzvlə səcdə edilsin. Alın və əli ilə burnuna işarə etdi, iki əl (başqa sözlə: iki ovuc), iki diz, ayaq barmaqları, namazdan əvvəl saç və paltarımızı yığmırıq» ( əl-Buxarı və Müslim, «İrva» əsərində (310).
O həmçinin deyirdi: «Əgər bəndə səcdə edirsə, onunla yeddi üzv də səcdə edir: üzü, ovucları, dizləri və ayaqları» (Müslim və Əbu Uvanə).
Saçları daldan hörülmüş bir kişinin namaz qıldığını görəndə Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- demişdir: « Bu cür namaz qılanın elə bil əl-ayağı bağlanmışdır». O həmçinin demişdir: «Bunu şeytan müdafiə edir», yəni saçların hörüldüyü yerdə şeytan məskən salmışdır ( Əbu Davud, ət-Timiziyə görə etibarlı, İbn Xuzeyməyə və İbn Hibbana görə, səhihdir. Bax: Əbu Davud, «Səhih» səh. 653).
«Səcdə vaxtı biləklərini yerə vurmazdı» (əl-Buxarı və Əbu Davud), əksinə, «onları yeddi yerdən qaldırardı, özündən uzaq tutardı, hətta arxadan qoltuğunun altının ağlığı görünərdi» ( əl-Buxarı və Müslim. Bax: «əl-İrva» səh. 359).
«Hətta əgər onun qoltuğunun arasından quzu keçmək istəsəydi, keçərdi» ( Müslim, Əbu Uvanə və İbn Hibban). Əllərini özündən çox araladığı üçün əshabələrindən bəzisi deyərdi: «Rəsulullah – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- səcdə vaxtı dirsəklərini böyürlərindən o qədər aralı tutardı ki, ona yazığımız gəlirdi» (Əbu Davud və İbn Macə. Etibarlı hədisdir). Bunu namaz qılanlara əmr edərək demişdir: «Səcdə edərkən ovuclarını yerə qoy, biləkərini qaldır» ( Müslim və Əbu Uvanə). Deyərdi: « Səcdədə düz vəziyyət alın, heç kəs dirsəklərini (it kimi) yerə qoymamalıdır» (əl-Buxarı, Müslim, Əbu Davud və Əhməd).
Başqa bir hədis: « Biləklərinizi yerə qoyub it oturuşuna bənzər vəziyyət almayın» ( Əhməd və ət-Tirmizi. Səhih hədisdir). O həmçinin demişdir: « Qollarını da yeddi üzv kimi yerə qoyma, əllərin içini yerə dirə və qolları böyründən arala. Belə etsən, bədənin bütün üzvləri səninlə birgə səcdə etmiş olur» (İbn Xuzeymə (1/80/2), əl-Məqdisi, «əl-Muxtar» əsəri, əl-Hakim və əz-Zəhəbi. Səhih hədisdir).
SƏCDƏDƏ RAHATLIĞIN VACİBLİYİ
Peyğəmbər – səllallahu aleyhi və alihi və səlləm- rüku və səcdəni tam icra etməyi tələb edərdi. Belə etməyənləri isə bir-iki xurma ilə doymaq istəyən, lakin buna nail olmayan ac adama bənzədib deyərdi: « Bu adam ən pis oğurluq etmiş kimidir».
«Rüku» bölməsində qeyd etdiyimiz kimi, rüku və səcdədə belini düzəltməyənin namazını batil edərək namaz qılanın səcdədə də rükuda olduğu kimi tam rahatlıq tələb etmişdir. Bu yuxarıda göstərdiyimiz kimi «namazı düzgün qılmayan»a əmr edilmişdir.
SƏCDƏ ZİKRLƏRİ
